Financiën en maatschappij: water en vuur verzoenen ? 13/09/2018 . Marion & Nicolas

image that represent Financiën en maatschappij: water en vuur verzoenen ?
Volgens een recent onderzoek van EY, op basis van 55 000 getuigenissen, heeft amper 14% van de bankklanten nog een volledig vertrouwen in de banksector.

Hoewel er veel moeite werd gedaan om de sector aan te passen, hebben de banken het zeer moeilijk om het vertrouwen van de gezinnen terug te winnen. Een van de oorzaken van dit gebrek aan vertrouwen is de nog altijd groeiende afstand tussen de klant en de bank. Een treffend voorbeeld: in Italië blijkt uit een studie dat 73% van de ondervraagden van mening is dat de banken een te ingewikkelde taal gebruiken… en dit is ook het geval in veel andere landen.

Hoe kan de burger zich opnieuw verzoenen met de financiële wereld? Wie mag Jan Modaal voldoende vertrouwen om zijn zuur verdiende geld te belegggen ? Het concept “coöperatieve bank” is mogelijk een antwoord op die vragen. Een organisatie met leden die tegelijk aandeelhouder en klant zijn, maakt het mogelijk om het democratisch toezicht opnieuw in eigen handen te nemen laat een grotere betrokkenheid van de mensen toe.

De coöperatieve bank, een nieuw concept?

Niet echt: sinds de 19e eeuw zijn er in Europa tal van coöperatieve bankprojecten ontstaan en komen er ook vandaag nog sdeeds nieuwe bij ! Le Crédit Coopératif, la Nef, Ebanka (die we met veel genoegen mochten verwelkomen tijdens onze Algemene Vergadering), … Overal in Europa vinden we coöperatieve banken, elk met hun eigen verhaal. Sommigen starten pas met hun activiteiten, zoals Ebanka en NewB, en proberen op dit moment de nodige vergunningen te krijgen om hun bank vorm te geven. Andere darentegen zijn reeds gevestigde waarden en bieden al jaren hun diensten aan, zoals bijvoorbeeld Le Crédit Coopératif.

Een wist-je-datje : De eerste coöperatieve banken zijn opgericht in de jaren 1850 in Duitsland onder impuls van Hermann Schulze-Delitzsch en Friedrich Wilhelm Raiffeisen. Hoewel de waarden op gebied van  ethiek, eerlijkheid en democratie in beide grondleggers dezelfde waren, verschilden hun coöperaties wel op geografisch vlak. Terwijl de ene gevestigd was in een stedelijk milieu, had de tweede eerder een landelijk karakter met een armer publiek van voormalige lijfeigenen die bevrijd waren van hun verplichtingen. Daar werd eerder beroep gedaan op een  sterke solidariteit tussen de boeren om het tekort aan middelen op te vangen. Zo werke de directeur van de bank op vrijwillige basis. Enkel de kassier werd vergoed voor zijn diensten.

Verschil in aanpak

Ook daar zijn er verschillen tussen de coöperaties: de Banca Popolare Etica bijvoorbeeld biedt de klassieke  zichtrekeningen en verzekeringen aan. Andere, zoals  MAG (Mutue per l’Autogestione) in Italië leggen zich toe op meer specifieke producten, zoals microkredieten* en stellen nog andere oplossingen voor aan ondernemers (incubator, vorming, …). In Duitsland heeft de Gemeinschaftsbank für Leihen und Schenken (GLS) dan weer een filiaal opgericht dat beleggingsfondsen beheert voor de financiering van projecten in verband met hernieuwbare energie en de sociale economie.

Tussen al die verschillende initiatieven onderscheiden sommige zich toch door hun originele aanpak. Zo verenigt de Zweedse coöperatie JAK Bank bijna 40.000 leden die bijdragen aan een systeem buiten de klassieke kapitaalmarkt.De leden stellen hun spaargeld ter beschikking voor leningen. Met het toevertrouwen van geld aan de cooperatie kunnen de deelnemers “spaarpunten” verzamelen. In plaats van intrest te krijgen op de gespaarde bedragen kunnen de leden gemakkelijk geld lenen in functie van het aantal spaarpunten. Dit mechanisme sluit volledig aan bij de grote principes van de JAK Bank, die interesten beschouwt als een bron van ongelijkheid en van problemen in onze samenleving.

Het valt op : burgers doen tal van pogingen om de banken opnieuw in handen te nemen en dus is het  cooperatieve model van NewB geen alleenstaand geval. Zoals Christian Felber het ons reeds duidelijk maakte in maart jl. : het is hoog tijd om het financiële landschap opnieuw in dienst te stellen van de samenleving door middel van een bank die ijvert voor het algemeen belang.
 

Nog even geduld: we werken eraan !