Greenwashing: wast de financiële sector groener dan groen? 07/03/2019 . Nicolas

image that represent Greenwashing: wast de financiële sector groener dan groen?

Ik heb een groene broek. Zo’n oosters model van lichte stof, eigenlijk alleen maar bestemd om luie zondagen in de zetel door te brengen. Enkele maanden geleden – ik was waarschijnlijk nog niet goed wakker op zo’n zondagochtend – stopte ik die broek bij mijn witte ondergoed in de wastrommel. Resultaat? Al mijn wasgoed heeft nu een groene schijn die overduidelijk het gevolg is van een vergissing bij het wassen. Wel, op dit moment kleurt de Belgische financiële sector ongeveer even groen als mijn onderbroeken.

Financiële sector in de wasmachine

De voorbije weken doken er opnieuw tal van lovenswaardige initiatieven op die vrolijk meesurfen op de recente golf van burgermobilisatie. Klimaat, duurzaamheid, zero afval: de grote banken proberen zich een nieuw imago aan te meten en gaan daarvoor te rade bij die grote maatschappelijke bewegingen van vandaag. Zo zouden we bijna vergeten dat zij veel meer deel zijn van het probleem dan van de oplossing. Een kritische blik is dus belangrijker dan ooit om niet in de val van een sterk verwaterde ecologie te trappen. Hieronder krijgt u enkele voorbeelden van dubieuze ‘groene’ projecten.

Een delicate ‘duurzame’ visie

Bij de lancering van de campagne Sign For My Future sprak de CEO van BNP Paribas Fortis zich onlangs uit voor de noodzaak van een ambitieus klimaatbeleid. Zonder in detail te treden over de redenen die ons aanzetten tot enige scepsis bij de actie, roepen de voorstellen vragen op:

Om de C02-uitstoot terug te dringen, heeft BNP Paribas in 2015 beslist om de financiering van de uitbating van steenkoolmijnen stop te zetten.

Nochtans investeerde het moederbedrijf van BNP Paribas Fortis in 2016 en 2017 nog 1,7 miljard in steenkool, volgens een rapport van Oxfam Frankrijk. En dat is zelfs maar een peulschil in vergelijking met de 30 miljard die de Belgische dochter in diezelfde periode investeerde in het geheel van fossiele brandstoffen.

De ‘groene’ inspanningen dienen niet alleen om klanten aan te trekken die met weinig kennis van zaken de mooie woorden van reclamecampagnes voor waar aannemen. Ze worden ook gebruikt om nog twijfelachtigere manoeuvres te verantwoorden. Bij ING deinst men er bijvoorbeeld niet voor terug om de hogere prijzen voor sommige diensten te verklaren door hardop te verwijzen naar het milieu. Voor een duurzame bank moeten de prijzen stijgen, kondigde de Belgische CEO Erik Van Den Eynden aan.

Diezelfde CEO kreeg in 2017 nog opslag, net als de andere leden van het directiecomité. Op die manier kunnen we ons goed voorstellen dat hij zijn soort van duurzame bank zo lang mogelijk zal verdedigen. En dan hebben we het nog niet gehad over zijn baas, die vorig jaar bijna een loonsverhoging van maar liefst 50% kreeg. Die beslissing werd later teruggedraaid omwille van de hevige kritiek die na dat nieuws losbarstte.

Groene labels: het belang van het etiket

Wie kunnen we nu geloven? Hoe scheiden we het echt groene wasgoed van de rest? Dat is in principe heel gemakkelijk: we zouden moeten vertrouwen op groene awards en groene labels. Febelfin, de Belgische federatie van de financiële sector, onthulde onlangs zijn nieuwe label voor duurzame financiële producten. Dat zal ons houvast bieden, toch?

Ter herinnering: via een vzw vertegenwoordigt Febelfin 260 Belgische financiële instellingen, waaronder de grootbanken van ons land. De organisatie heeft dus weinig te winnen bij ambitieuze ecologische doelstellingen. Een artikel van FairFin vat het goed samen:

Dit label is echter niet wettelijk bindend. Zoals Febelfin het zelf stelt, zullen banken nog steeds producten als ‘duurzaam’ kunnen promoten, zelfs als ze niet aan de norm voldoen. Spijtig genoeg zal deze norm daarenboven niet verhelpen dat nog steeds ongure activiteiten en bedrijven gefinancierd zullen worden. Zij die wel aan de nieuwe norm voldoen, mogen ondanks een schijnbare uitsluiting, bedrijven opnemen die tot 10% van hun inkomsten halen uit tabak of wapens (waaronder kernwapens!).”

Hoe zit het dan met de prijzen en awards voor duurzame ondernemingen? Als u weet dat BNP Paribas de voorbije maanden door Euromoney werd uitgeroepen tot ‘beste bank ter wereld in duurzame financiering’ en volgens het Canadese vakblad Corporate Knights de ‘beste Europese bank inzake duurzame ontwikkeling’ is, dan weet u dan enige kritische afstand welkom is.

Gelukkig zijn er ook andere tools die genuanceerder zijn dan zulke lof die vaak te groen klinkt om waar te zijn. Zonder een oordeel te vellen over hun methodologie of hun onpartijdigheid, werpen websites zoals Bankwijzer, banktrack en pechesbancaires.eu een ander licht op de ethiek en de milieu-impact van de grote bankinstellingen. (Als extraatje kunt u daarna kijken naar dit prachtige, lichtgroene spotje.)

Goed droogzwieren

Door het veelvoud aan projecten met goede bedoelingen dat momenteel opduikt, is het noodzakelijk om kritisch na te denken en ver weg te blijven van de valkuil van greenwashing en de fabeltjes van fake news. Of het nu om uw geld, uw geweten of uw stem gaat, goed geïnformeerd zijn is cruciaal om onze samenleving in de juiste richting te laten evolueren. Onderwerpen zoals ecologie, de energie-transitie en duurzame ontwikkeling kregen nooit zo veel aandacht. Laten ons dit moment daarom aangrijpen om consequente keuzes te maken. Laat ons de echte alternatieven steunen, in plaats van de groen uitslaande oude onderbroeken van de traditionele financiële sector.